Punkty karne są usuwane z ewidencji po 12 miesiącach od opłacenia mandatu, a nie od dnia popełnienia wykroczenia. Sposób ukarania wpływa jednak na dokładny moment rozpoczęcia tego terminu, dlatego data wystawienia mandatu nie zawsze wystarczy do ustalenia, kiedy punkty znikną z konta.
Kiedy zaczyna biec termin usunięcia punktów?
Podstawowa zasada obowiązująca od 17 września 2023 roku jest prosta: punkty karne usuwa się po upływie 12 miesięcy od opłacenia grzywny. Nie należy więc liczyć roku od daty wykroczenia, kontroli drogowej ani samego otrzymania mandatu.
Przepisy mówią o usunięciu informacji z Centralnej Ewidencji Kierowców, a nie o przedawnieniu karalności wykroczenia. To rozróżnienie ma znaczenie. Punkty są elementem systemu ewidencyjnego, który może wpływać na ocenę uprawnień kierowcy, natomiast przedawnienie wykroczenia lub wykonania kary regulują odrębne przepisy.
Rodzaj mandatu a początek biegu terminu
Moment rozpoczęcia 12-miesięcznego terminu zależy od rodzaju rozstrzygnięcia oraz sposobu uiszczenia grzywny:
| Rodzaj mandatu | Moment rozpoczęcia biegu terminu |
|---|---|
| Mandat gotówkowy | Z chwilą uiszczenia grzywny funkcjonariuszowi. Jeżeli płatność następuje kartą bezpośrednio podczas kontroli, jest to jednocześnie moment uprawomocnienia mandatu. |
| Mandat kredytowy | Zasadniczo od opłacenia grzywny. Jeżeli mandat zostanie opłacony kartą funkcjonariuszowi, znaczenie ma moment uprawomocnienia rozstrzygnięcia, pod warunkiem odnotowania płatności. |
| Mandat zaoczny | Od uiszczenia grzywny w wyznaczonym terminie. Taki mandat staje się prawomocny po zapłacie uprawnionemu organowi. |
| Grzywna orzeczona przez sąd | Od opłacenia grzywny, zgodnie z zasadami dotyczącymi usuwania punktów z ewidencji. |
Mandat kredytowy zwykle trzeba zapłacić w ciągu 7 dni, a mandat zaoczny w ciągu 14 dni. W przypadku grzywny wymierzonej przez sąd ukarany ma co do zasady 30 dni na jej uiszczenie. Jeżeli zapłata nastąpi pod koniec tego okresu, termin usunięcia punktów zacznie biec później niż w dniu wydania lub uprawomocnienia rozstrzygnięcia.
Nieopłacenie mandatu nie powoduje, że punkty znikną rok od daty wykroczenia. Przeciwnie, brak zapłaty może opóźnić początek biegu terminu. Państwo może dochodzić należności w postępowaniu egzekucyjnym, a sama obecność punktów w ewidencji nie zastępuje obowiązku uregulowania grzywny.
Dlaczego zasady budziły zastrzeżenia?
Rzecznik Praw Obywatelskich zwracał uwagę, że kierowcy mogą być traktowani różnie w zależności od sposobu ukarania i płatności. Osoba z mandatem kredytowym, która zapłaci kartą funkcjonariuszowi, może rozpocząć odliczanie wcześniej niż kierowca, który ureguluje taki sam mandat przelewem w ustawowym terminie. Jeszcze wyraźniej widać to przy grzywnie sądowej, gdy zapłata może nastąpić do 30 dni od powstania obowiązku zapłaty.
Zdaniem RPO korzystanie z ustawowego terminu płatności nie powinno pogarszać sytuacji kierowcy przez przesuwanie początku okresu, po którym punkty zostaną usunięte. Ministerstwo Infrastruktury, opierając się na stanowisku MSWiA, wskazywało natomiast, że mechanizm ma mobilizować do szybkiego regulowania grzywien i wspierać ich skuteczne egzekwowanie. Resort nie dostrzegał potrzeby zmiany tych zasad.
Jak sprawdzić liczbę punktów karnych?
Dane o punktach znajdują się w systemie Centralnej Ewidencji Kierowców. Możesz sprawdzić je online w serwisie mObywatel albo osobiście w jednostce Policji. Wizyta na komisariacie wymaga potwierdzenia tożsamości i pozwala uzyskać informację dotyczącą własnego konta.
Aby sprawdzić punkty online, wykonaj następujące czynności:
- Zaloguj się do serwisu mObywatel za pomocą profilu zaufanego, bankowości elektronicznej, e-dowodu lub aplikacji mObywatel.
- Otwórz zakładkę „Kierowca i pojazdy”.
- Wybierz usługę „Punkty karne”.
- Sprawdź liczbę aktywnych punktów oraz informacje zapisane przy poszczególnych naruszeniach.
Przy interpretowaniu danych zwróć uwagę na datę wykroczenia, datę opłacenia mandatu i przewidywany termin usunięcia punktów. Szczególnej ostrożności wymagają sprawy, w których mandat został przyjęty, ale grzywna nie została jeszcze uregulowana, albo gdy o odpowiedzialności rozstrzygał sąd.
Kurs redukujący punkty karne
Drugim sposobem zmniejszenia liczby punktów, obok ich ustawowego usunięcia po upływie terminu, jest kurs organizowany przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego. Szkolenie nie usuwa dowolnie wybranych wpisów. Redukuje 6 najstarszych punktów, o ile spełniasz wymagania przewidziane dla uczestników.
Najważniejsze zasady kursu są następujące:
- Redukcja – z konta usuwa się 6 najstarszych punktów.
- Częstotliwość – w szkoleniu można uczestniczyć nie częściej niż raz na 6 miesięcy.
- Staż prawa jazdy – kurs jest dostępny dla kierowców, którzy mają uprawnienia od co najmniej roku.
- Forma – szkolenie odbywa się stacjonarnie i obejmuje część teoretyczną oraz praktyczną.
- Warunek płatności – redukcja dotyczy punktów związanych z opłaconymi mandatami.
- Koszt – opłata zależy od WORD-u, a podawane ceny mieszczą się zwykle w przedziale około 1000–1200 zł.
Przed zapisaniem się sprawdź w wybranym WORD-zie aktualną cenę, terminy i dokumenty wymagane przy zgłoszeniu. Sam kurs nie zastępuje kontroli limitu punktów. Jeżeli liczba wpisów jest bliska dopuszczalnego poziomu, decyzję o szkoleniu trzeba podjąć przed przekroczeniem limitu i z uwzględnieniem czasu potrzebnego na przekazanie danych do ewidencji.
Najważniejsza zasada dla kierowcy pozostaje niezmienna: zapłata mandatu uruchamia lub pozwala ustalić początek 12-miesięcznego terminu usunięcia punktów. Dlatego warto zachować potwierdzenie płatności, regularnie sprawdzać konto w mObywatelu i nie zakładać, że rok liczony jest od dnia kontroli drogowej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie konkretnego postępowania należy sprawdzić aktualne przepisy oraz dane w właściwym organie.
